İletişim / Deniz Feneri

Virginia Woolf’un belki de en güzel kitabı olan Deniz Feneri ‘elbette, ama yarın hava iyi olursa’ diye başlar. Soruyu tahmin etmek güç değil, tıpkı 10 yaşında yazdığı bir öyküde deniz fenerini konu eden yazarın kendisi gibi, küçük James de sürekli kafasını meşgul eden fenere gitmek ister. Neyin nesidir kitaptaki deniz feneri? Woolf ısrarla bunu soran dostuna yazdığı yanıtta ‘hiç bir şey kastetmediğini’ vurgular. Belki de tek bir şeyin simgesi olmadığını anlatmak istemektedir sadece. Okuyucular için ne anlama gelir deniz feneri peki? Bazı ‘uzman’ okurlara, yaşam denizinin ortasında karanlıkları aydınlatan insan çabasını anlatıyor deniz feneri. Bazılarına ise yanıp sönen ışığıyla sevinçleri izleyen acıları, insan yaşamındaki aydınlık ve karanlık anları anımsatıyor. Ya da kaybolanlara yol gösteren sevgiyi...

Deniz fenerleri... Rumeli Feneri gibi denize yakın kıyılarda, burunlarda, boğaz ya da körfez girişlerinde; Kızkulesi gibi denizin ortasında; Haydarpaşa Feneri gibi limanlardaki mendirek uçlarında gemilere yönelik somut birer bilgi kaynağı olarak yükselirler.

Bilinen en eski fener Mısır’da İskenderiye’nin Pharos Adası’nda M.Ö. 331 yılında yapılmış. Fenerlerin günümüzde en çok 20- 30 metre olduğu düşünüldüğünde 120 metreye varan yüksekliği, bugün için de olağanüstü kabul edilebilir. Pharos Fenerinde yanan reçineli odun ateşi dev aynalara çarpıp yansıyor, bu ışık 50 km uzaktan bile görülebiliyormuş. Aynalarının Arşimed’in çizdiği planlara uygun olarak yapıldığı düşünülüyor. Günümüz fenerlerinde de lambadan gelen ışık, çevrelerindeki özel merceklerle kırılıp deniz yüzeyine paralel seyreden ışın demetlerine dönüşüyor.

Bize gelince... Rumeli, Anadolu, Ahırkapı, Fenerbahçe, Yeşilyurt Fenerleri ve Kız Kulesi İstanbul’un en eski fenerleri arasında. Bizans döneminde de Boğaz'ın girişinde, Adalar çevresinde ve farklı noktalarda deniz fenerleri olduğu biliniyor. Oysa asırlardır bu fenerlerin yön verdiği Boğaz geçişini de artık radar teknolojisinin ellerine bırakıyoruz. Böylece denizle karanın eşiğinde yaşayan deniz fenerleri bu kubbede bir hoş görüntü olarak kalacak.
Düşlerin içinde yanıp sönen ışıklarıyla.

Orada bir fener var uzakta...